"Bu çocuk bir anda değişti." "Artık bana hiçbir şey anlatmıyor." "Ne söylesem tersini yapıyor." Ergenlik çağındaki bir gencin ebeveynlerinden sık duyulan bu cümleler, dönemin zorluğunu iyi özetler.
Ergenlik; beden, beyin, duygu ve ilişkilerin aynı anda değiştiği bir dönemdir ve bu değişimin merkezinde tek bir soru vardır: "Ben kimim?" Erikson, ergenliğin temel görevini kimlik kazanımı olarak tanımlar. Genç; değerlerini, ilgilerini ve gelecekteki rollerini sorgular.
Marcia'nın modeline göre gençler dört statüde olabilir: kimlik dağınıklığı, erken bağlanma, moratoryum (aktif sorgulama) ve kimlik başarısı. Bu statüler sabit değildir; kimlik gelişimi ergenlikten genç yetişkinliğe doğru genellikle daha olgun statülere ilerler. Yani sorgulayan bir genç "sorunlu" değil, gelişimsel olarak yolundadır.
Beyin gelişimi de bu tabloya eşlik eder: ödül ve heyecan arayışıyla ilgili sistemler hızlı olgunlaşırken, dürtü kontrolü ve planlama gibi düzenleyici sistemler daha yavaş gelişir. Bu nedenle ani tepkiler ve riskli kararlar görülebilir.
Ebeveynler olarak neler yapabilirsiniz? Sıcaklık ile net sınırların bir arada olduğu yetkili ebeveynlik tarzı, ergenlerde daha sağlıklı uyumla ilişkilidir.
Okul başarısında belirgin düşüş, uzun süren içe kapanma, yoğun öfke ya da uyku ve iştahta belirgin değişiklikler sürekli hale geldiyse bir psikologla görüşmek yararlı olabilir.
Ergeninizle aranızdaki iletişimde zorlanıyorsanız ya da gencinizin kendini ifade edebileceği güvenli bir alana ihtiyacı varsa, birlikte çalışabiliriz.
Kaynakça
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56–95.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton & Company.
Marcia, J. E. (1966). Development and validation of ego-identity status. Journal of Personality and Social Psychology, 3(5), 551–558.
Steinberg, L. (2014). Age of opportunity. Houghton Mifflin Harcourt.